PersonaġġiQaddisin, Beati u Qaddejja t'Alla S. MARIJA MADDALENA DE’ PAZZI (1607-2007) "L-Imħabba ta’ Kristu tisboq kull għerf" (Ef 3:19)
Nota: Il-Kitbiet ta’ Santa Marija Maddalena de’ Pazzi ġew mitbugħa bl-ilsien Taljan f’din l-edizzjoni: Fulvio Nardoni, Tutte le opere di Santa Maria Maddalena de’ Pazzi dai manoscritti oriġinali, 7 voll., Firenze: Centro Internazionale del Libro, 1960-1966. 1. Fl-ittra li ktibt erba’ snin ilu, jiġifieri fl-2002, biex infakkar għeluq il-550 anniversarju tal-Bulla Papali Cum nulla miktuba mill-Papa Nikola V, jiena fakkartkom li sa’ minn dakinhar ta’ l-għarfien uffiċċjali tal-ħajja Karmelitana fost in-nisa, il-Karmelu ta lill-Knisja numru kbir ta’ nisa li kkonsagraw ruħhom għall-qadi ta’ Alla u tal-proxxmu f’ħajja hienja ta’ talb u xhieda għal dik l-imħabba divina li titlob minna li ningħataw kollna kemm aħna lil Alla. Fost il-ħafna eżempji sbieħ li semmejt, mill-ħajja klawstrali, ktibt fil-qosor fuq Santa Marija Maddalena de’ Pazzi.[1] Fil-bidu taċ-ċelebrazzjonijiet li f’din is-sena 2007 qegħdin jiċċelebraw ir-raba’ ċentinarju mill-mewt tagħha, li seħħet nhar il-25 ta’ Mejju 1607, nixtieq nerġa’ naqbad ir-riflessjonijiet li għamilt dakinhar u waqt li nidħol aktar fil-fond tagħhom, u niżviluppa xi temi li joħorġu mill-għana li jinsab fl-esperjenza u t-tagħlim tagħha.[2] L-Estatika Fjorentina 2. Fl-istorja tal-mistika Nisranija ftit hemm individwi li, f’ħajja daqshekk qasira, għamlu, bħal Santa Marija Maddalena, esperjenza ta’ daqstant fenomeni mistiċi. Ħarsa ħafifa lejn l-kitbiet miġbura mis-sorijiet fil-manuskritti li llum aħna nsejħulhom l-opri, u li jiddeskrivu l-estażijiet u r-rapimenti tal-qaddisa, turina li Maddalena de’ Pazzi 3. Hawnhekk mhux se noqgħod nidħol fuq kif dawn seħħew jew fuq jekk dawn humiex esperjenzi awtentiċi. Lanqas ma jiena se noqgħod ngħarbel il-fenomenu tal-kliem jew il-mod kif din il-qaddisa kienet iġġib ruħha waqt dawn l-esperjenzi. Wisq inqas se noqgħod nifli l-impressjonijiet li ħadu s-sorijiet li raw dawn il-fenomeni jseħħu. Nixtieq iżda nieqaf ftit fuq il-fatt li fil-fażi ċentrali ta’ dawn l-esperjenzi mistiċi, (qiegħed nirreferi hawnhekk għall-esperjenzi tas-sena 1585, miġburin fil-Ktieb It-Taħdit u fi Ktieb ir-Rivelazzjonijiet u t-Tidwil) toħroġ ċara viżjoni sħiħa tal-misteru Nisrani mibni fuq il-persuna ta’ Kristu batut u mqajjem mill-mewt. Din il-viżjoni sħiħa ta’ dan il-misteru nifhmuha aktar bis-sħiħ jekk nagħtu każ tad-dehra tat-tnax-il kanal. Il-biċċa l-kbira ta’ l-istudjużi huma tal-fehma li din id-dehra tirrapreżenta l-istorja tas-salvazzjoni u li Marija Maddalena lemħitha fl-aħħar mument tagħha, jiġifieri fil-preżenza ta’ “Kristu li hu maqtul u li qiegħed għal dejjem jaħdem” fi ħdan il-Missier. Din ix-xbieha teħodna għal dak li nsibu fil-ktieb ta’ l-Apokalissi, fid-dehra tal-ħaruf.[3] Fil-“ħaruf maqtul”, Marija Maddalena tara u taqra mill-ġdid l-istorja kollha tas-salvazzjoni, li tibda mill-għotja dejjiema tal-Persuni tat-Trinità Qaddisa, u li tkompli fl-Inkarnazzjoni tal-Verb, fil-misteru wieħed tal-Passjoni, il-Mewt u l-Qawmien tiegħu, u li tibqa’ sejra fiż-żmien, fil-ħajja tal-Knisja sat-tieni miġja ta’ Kristu. Viżjoni ta’ ħajja mibnija fuq Alla u fuq Kristu 4. F’dan il-kuntest nindunaw li l-mixja spiritwali tal-qaddisa, mhux biss turi l-esperjenza personali tagħha, imma toffri skema duttrinali msejsa fuq viżjoni qawwija ta’ ħajja mibnija fuq Alla u fuq Kristu. 5. Fil-fatt, il-kontemplazzjoni tat-Trinità Qaddisa bħala “nar li jħeġġeġ”, twassal lill-qaddisa biex tifhem li l-imħabba ta’ Alla tinsab wara l-misteru tal-ħolqien tal-bniedem. Maddalena tagħraf li din l-imħabba tinsab ukoll fil-mixja tal-ħajja tal-bniedem fuq din l-art u li tibqa’ dejjem miegħu sa’ l-aħħar taż-żmien. Minn dan joħroġ li l-viżjoni tal-ħajja spiritwali tiżvolġi f’żewġ xeni: l-ewwel waħda toħroġna barra miż-żmien, u t-tieni waħda ddaħħalna fiż-żmien. Fl-ewwel waħda minn dawn ix-xeni, li teħodna fl-eternità, Maddalena tilmaħ bħal “kunsill”, jew “taħdita” bejn it-Tliet Persuni li flimkien jiddiskutu l-ħolqien ta’ dak kollu li jeżisti u li joħroġ minn ħdanhom bħala għotja kollha mħabba. Minn dan il-kunsill divin, iseħħ il-ħolqien ta’ l-anġli u mbagħad b’ħeġġa ta’ mħabba, il-ħolqien tal-bniedem fi stat ta’ “innoċenza l-aktar kbira biex Alla jkun jista’ jsawwab fih id-doni tiegħu”.[4] Il-bniedem iżda ma jweġibx għal dan il-“kunsill divin”. Hawnhekk tiftaħ it-tieni xena, fiż-żmien. Il-bniedem, minħabba d-dnub tiegħu, isir “inkapaċi li jifhem lil Alla u li jilqa’ fih id-doni tiegħu”.[5] Minħabba f’hekk, fi ħdan it-Trinità, iqum “kunsill ġdid ta’ umiltà u mħabba” u wkoll “kunsill kollu mħabba”, li jrid jeħles lill-bniedem mill-jasar tad-dnub u jroddlu “doni għolja u grazzji”. B’hekk lill-ħlejqa li tgħix fil-fedeltà u lill-“kulħadd skond l-opra ta’ Alla” tingħatalhom il-kapaċità li jikkomunikaw ma’ Alla, permezz ta’ l-Inkarnazzjoni tal-Verb u ta’ l-offerta kiefra tiegħu fuq is-salib.[6] 7. Tajjeb insemmu hawnhekk li l-qaddisa tagħna (bħal mistiċi oħra) issostni li l-Verb kien isir bniedem ukoll kieku l-bniedem ma’ dinibx. U dan hija ssostnih minħabba l-milja ta’ l-imħabba ta’ dak “il-kunsill etern” li jinsab taħt il-ħolqien.[9] Il-qaddisa tkompli tagħmel enfażi fuq dan billi turi li l-Verb libes l-umanità tagħna biex jeħlisna mill-ħtija. Huwa wriena dan ukoll fl-ogħla espressjoni ta’ mħabba li wera lejna fil-passjoni u fis-sagrifiċċju tiegħu fuq is-salib.[10] Id-demm ta’ Kristu, simbolu tax-xhieda tal-ħeġġa ta’ mħabbtu għalina,[11] huwa l-mezz mogħti lill-bniedem biex jeħles mid-dnub u jasal għat-trasformazzjoni f’Alla. Id-demm fil-fatt huwa “il-libsa tal-Verb magħmul bniedem”, li biha wkoll ir-ruħ jeħtiġilha tinsatar.[12] Fit-tema tal-“magħsar divin”, li nsibuha ta’ spiss fl-estażijiet u r-rapimenti tal-qaddisa, il-passjoni, is-Salib, il-mewt, u d-demm ta’ Kristu jidhru bħala l-post li fih il-bniedem jissawwar mill-ġdid f’sura aħjar u aktar perfetta minn dik oriġinali. Din is-sura l-ġdida tisboq is-sura ta’ l-anġli.[13] Il-kunflitt bejn żewġ imħabbiet 8. Tixbiha li tidher spiss fil-ġrajja ta’ l-estażijiet ta’ Marija Maddalena hija dik klassika tal-kunflitt bejn żewġ imħabbiet: l-imħabba tagħna nfusna u l-imħabba ta’ Alla.[14] F’dan il-kunflitt, l-arma li tagħti r-rebħa hija “s-safa fiha nnifisha” li “tista’ tinkiseb bl-umiltà u t-tixjin tagħna nfusna” jew b’dak iċ-ċokon li jagħmilhielna possibbli li ninżlu “fil-qiegħ nett tax-xejn tagħna”, hemmhekk fejn l-Ispirtu ta’ Alla jistrieħ fl-imħabba u jingħata lil Alla. Iktar milli b’safa tal-ġisem, qegħdin nitkellmu minn atteġġjament eżistenzjali li “jinkiseb billi wieħed ma jkun xejn, ma jifhem xejn, ma jkun jaf xejn, ma jieqaf f’xejn u ma jkun irid xejn. Huwa meħtieġ li r-ruħ, li trid tikseb din is-safa, tkun mejta għal kollox u ma tagħtix każ tagħha nnifisha, hekk li ma tkun trid l-ebda fehma, għarfien, jew rieda. Il-qaddisa tkompli tiddeskrivilna dan bit-tixbiha tal-forn tan-nar iħaġġeġ. Hija tirrakkonta kif “f’daqqa waħda ħassejtni magħquda ma’ Alla, u kont mibdula tant fih li ħriġt mis-sensi kollha tal-ġisem ma kont qegħda nħoss xejn, bħallikieku kont mejta. Naħseb li, kieku f’dak il-ħin kienu jqegħduni f’forn ta’ nar iħaġġeġ, biex niġi maħruqa, ma kont inħoss xejn. Ma kontx naf inix mejta jew ħajja, jekk kontx fir-ruħ jew fil-ġisem, fl-art jew fis-sema. Kont qegħdha nara biss lil Alla msebbaħ fih innifsu, iħobb lilu nnifsu bis-safa, jagħraf lilu nnifsu kollu kemm hu, u infinitament jilqa’ lilu nnifsu”; “ma kont qegħdha nsib xejn minni nnifsi, imma kont qegħdha nara lili nnifsi f’Alla, mingħajr ma nara lili nnifsi, imma lil Alla waħdu”.[15] U “kont qegħdha nara li r-rieda tiegħi tant hija magħquda u mwaħħda mar-rieda ta’ Alla, li jiena ma rrid xejn minni nnifsi”. Il-qaddisa tkompli tirrakkonta b’mod paradossali li f’dan l-istat: “Jiena nkun hienja wkoll anke jekk Alla jkun irid li nitlef ruħi”.[16] Is-sellum ta’ l-imħabbiet 9. Għaldaqstant, il-mutur li jħaddem il-mixja tal-bidla f’dan il-ħolqien ġdid sa ma l-bniedem jerġa’ lura għand Alla u jasal għad-divinizzazjoni, huwa l-imħabba. Il-qaddisa tgħid li “rridu nerġgħu lura għand Alla mit-triq ta’ l-imħabba għax ġejna maħluqin minn Alla bl-imħabba”.[17] Hija l-imħabba li tmexxi kull pass u dak kollu li jseħħ kemm fl-istorja tal-bniedem u tas-salvazzjoni. Hija t-triq ta’ l-imħabba li timmarka l-mixi ’l quddiem fit-triq lura lejn Alla. Din it-triq twassalna biex ngħixu bis-sħiħ fl-imħabba ta’ Alla u tal-proxxmu: “ma jistax ikun hemm waħda mingħajr l-oħra”.[18] 10. Kollha kemm hi maħtufa mill-imħabba u mitlufa fiha, il-Mistika Karmelitana tgħarbel il-qawwa u l-effetti li din l-imħabba tnissel fir-ruħ. Fil-ħeġġa ta’ mħabbitha, hija tistieden u timbotta lill-erwieħ (l-aktar dawk ta’ l-ikkonsagrati) biex jingħataw għal din l-imħabba. Hawnhekk hija toffrilna xi taqsim.[19] 11. Fi Ktieb ir-Rivelazzjonijiet u t-Tidwil, il-qaddisa tiżviluppa tema li tfihem dik li nsejħulha “triq ta’ l-imħabba”: is-sellum ta’ l-imħabbiet. Hija taqsam dan is-sellum f’żewġ settijiet ta’ skaluni li jfissru daqstant tipi ta’ mħabba: erbgħa minnhom għandhom valur ta’ tisfija u l-erbgħa l-oħra huma ta’ valur mistiku. 12. Fl-ewwel sett insibu dawn il-forom ta’ mħabba bieżla, bla sabar, batuta u mistrieħa. L-imħabba bieżla (jew aħajr, l-imħabba li taħdem) hija l-ewwel skaluna li nibqgħu fiha sakemm nitilgħu aktar ’il fuq. Din tidher li hija t-tarġa tal-persuni attivi. Min jgħix fiha iżda malajr jitħawwad u jitnikket meta jiġi li jonqsu xi ħaġa, għax fil-fatt, f’dan l-istadju tal-ħajja tar-ruħ, ma jkunx hemm imħabba għal Alla fih innifsu, imma għal dak li jista’ jikseb minnu. L-imħabba bla sabar, hija tarġa għola, imma ’l bogħod mill-perefzzjoni għax la hija soda u lanqas stabbli. F’din it-tarġa r-ruħ titqarras meta tara oħrajn iktar ’il quddiem minnha fil-ħajja ta’ perfezzjoni u għalhekk ma tistmax lil min hu aktar perfett, ma tagħtix każ ta’ min jinsab fl-istess tarġa tagħha u tistmerr lil min għadu fil-bidu tal-ħajja spiritwali. Fil-mixja tal-perfezzjoni ma għandhiex kwiet, dejjem moħħha fejn se tieqaf, fejn se tasal, liema triq se taqbad, hijiex sejra l-ġenna jew l-infern. Din l-imħabba hija nieqsa mit-telqa f’idejn Alla u għalhekk ma tikkwieta b’xejn u taqa’ f’ħafna nuqqasijiet. Lanqas l-imħabba batuta ma hija perfetta, għax min jinsab f’din it-tarġa, jaqa f’niket kbir u jsewwed qalbu meta jonqsu s-sentiment. Jaħseb li jistħoqqlu l-infern u jsewwed qalbu mhux għax imqanqal mill-imħabba ta’ Alla imma għax ma jridx ibati. F’dawn it-tarġiet, waqt li nagħtu każ tad-dgħjufija tagħna ta’ bnedmin li aħna, kull wieħed u waħda minna rridu nfittxu li ma nerġgħux lura, li ma naqgħux fil-bruda, iżda li npoġġu lilna nfusna fl-imħabba mistrieħa, jew aħjar, l-imħabba mitluqa f’idejn Alla. Din hija l-aħħar tarġa li rridu naslu fiha: “imħabba kollha serħan f’kollox, b’mod li xejn ma tkun trid, xejn ma’ trid tikseb, u xejn ma tixtieq. Ma taspira għall-ebda perfezzjoni, ma tieqaf fl-ebda don, ma toqgħodx tikkalkula u la f’liema stat ta’ perfezzjoni tista’ tasal, wisq anqas f’liema wieħed kienet qabel, jew f’liema wieħed tinsab fil-preżent. Imma quddiemha għandha l-ġieħ ta’ Alla”. 13. Fit-tieni grupp hemm l-imħabba għażżiena, ansjuża, imxebbgħa u mejta. Dawn isibu ruħhom fihom l-erwieħ kontemplativi. L-imħabba għażżiena hija dik ta’ min jgħammar fil-kontemplazzjoni ta’ Alla li huwa tjubija perfetta, kobor infinit u għerf profond. Waqt li r-ruħ tara li Alla jitlob ħafna mill-bniedem, tagħraf ukoll li hi ma hija xejn u li ma għandhiex ħila twieġeb għal tant kobor. Ir-ruħ, maħkuma minn din l-imħabba “titgħażżen” waqt li mill-fond ta’ ruħha tikkunsidra l-perfezzjonijiet bla qjies ta’ Alla u tħalli lilu jaħdem għal kollox fiha. Dan huwa għażż li jagħti l-frott, għax iġib ħwejjeġ kbar fir-ruħ. Hija l-imħabba ansjuża li tnissel fil-qalb dik ix-xewqa mħeġġa u ma taqta’ xejn għall-għarfien ta’ Alla. Iżda din l-imħabba mhijiex perfetta, għax fiha r-ruħ għadha tixtieq. L-imħabba mxebbgħa titnissel fir-ruħ meta din tifraħ f’Alla, titgħaxxaq fih u tmexxi lejh kollox, hekk li dak kollu li tagħmel jibda’ fih u fih jintemm. Imma dan il-gost tar-ruħ imxebbgħa iżomm lir-ruħ milli tasal għall-perfezzjoni ta’ l-imħabba. Din tasal għaliha biss meta r-ruħ tirċievi mingħand Alla d-don ta’ l-imħabba mejta. Fil-fatt “l-aħħar imħabba hija mejta, għax din la tixtieq, la trid, la tistenna u lanqas tfittex xejn. Imma dan tagħmlu għax ir-ruħ li għandha fiha din l-imħabba, ma tixtieqx li tgħaraf, li tifhem u li dduq lil Alla minħabba li tinsab fi stat ta’ telqa mejta f’idejn Alla. Hija ma trid xejn, ma taf xejn u ma’ tista’ tagħmel xejn. Din ir-ruħ ixxejjen lilha nnifisha kemm jekk jgħidulha li hi Alla u kemm jekk jgħidulha li hi xitan”.[20] 14. Dan is-sellum ta’ l-imħabbiet iwassal lir-ruħ biex tgħammar fl-imħabba safja. Huwa f’din l-imħabba li r-ruħ tiġġedded għal kollox: “b’dik l-imħabba safja, ir-ruħ tasal li tkun bħal Alla nnifsu, billi tieħu sehem fin-natura tiegħu ta’ Alla”.[21] L-għaqda ma’ Alla, li minnha jiddependi l-hena tal-bniedem,[22] jitlob minna tisfija mill-qiegħ u sħiħa. Dan il-proċess ta’ tisfija jwassal lill-bniedem għall-ħelsien u għal xebħ ma’ Alla, l-aktar permezz ta’ dik l-umiltà kollha mħabba li tagħmilna “xejn”. Hawnhekk, il-ħidma ta’ Alla fil-bniedem tweġġa’ għax hu jsaffi u jdawwal. Kull ma hu mistenni mir-ruħ f’dan l-istat huwa li hi tilqa’ din il-ħidma ta’ Alla b’umiltà u telqa sħiħa.[23] 15. Għalkemm f’dan il-proċess ta’ tisfija, il-qawwiet tar-ruħ jisktu, ma jfissirx li huma mietu. Għaldaqstant ir-ruħ ma tkunx passiva għal kollox. Hawnhekk il-qaddisa tirreferi għar-rwol tal-virtujiet. Bil-virtujiet kardinali, li hija xi drabi tfissirhom bil-lingwaġġ ta’ San Tumas ta’ Akwinu, ir-ruħ tersaq lejn Alla;[24] bit-taħriġ fil-virtujiet teologali, ir-ruħ titwaħħad miegħu b’mod dirett u sħiħ.[25] Hekk, ir-ruħ, imsoffija u mnaddfa, mhux talli tingħaqad u tinbidel f’Alla iżda ssir Alla ieħor, billi tieħu sehem fin-natura ta’ Alla.[26] Teoloġija ta’ l-imħabba 16. Għaldaqstant, f’kelma waħda, fl-estasi u fl-irfigħ ta’ l-ispirtu ta’ Santa Marija Maddalena de’ Pazzi, insibu teoloġija ta’ l-imħabba. Din it-teoloġija ma tiħux il-forma ta’ taħdit ħiereġ mill-moħħ, imma teoloġija li tixrob mill-għixien u mill-kontemplazzjoni miksuba mill-pjagi ta’ Kristu: “ħiereġ mill-Kustat ta’ Kristu, anzi fil-Qalb rajt forn kbir ta’ mħabba, li l-ħin kollu kien jitfa’ s-sajjetti u permezz tal-leħħiet kollha nar ħerġin minnu, dan il-forn kien jidħol fir-ruħ tal-magħżulin ta’ Alla. Il-kobor u l-għana ta’ dik ir-ruħ li kienet tirċievi dan kollu, kif ukoll l-imħabba li Alla kien inissel fiha, kienu daqshekk għolja li r-ruħ bdiet twieġeb għal din l-imħabba t’Alla billi tħobb lil Alla b’imħabba safja.”[27] Hawn tinsab it-teoloġija ta’ l-imħabba safja: “rajt” – tgħidilna l-qaddisa f’wieħed mill-aktar mumenti għolja ta’ l-esperjenza tagħha – “lill-Ispirtu s-Santu – biex ngħidu hekk, għax hu ma jiċċaqlaqx minn fejn hu qiegħed - bħal donnu jiċċaqlaq il-ħin kollu, u rajt li kien qiegħed il-ħin kollu jsawwab leħħiet, vleġeġ u sajjetti ta’ mħabba safja fi qlub il-bnedmin”.[28] Il-preżenza ta’ Marija Verġni 17. F’din il-mixja ta’ Santa Marija Maddalena, insibu l-preżenza partikulari ta’ Marija Verġni bħala strument ta’ l-għaġeb fil-proġett ta’ Alla fl-istorja tas-salvazzjoni. Maddalena tiddeskrivi l-ħajja intima ta’ Marija u t-turija f’ħajjitha ta’ qdusija li ma hawnx bħalha. Hija tgħid li Marija hija: “l-ikbar qaddisa li qatt kien hemm fl-imgħoddi, issa u f’li ġej”.[29] Titkellem ukoll fuq it-Tnissil tagħha bla Tebgħa, fuq il-maternità divina u spiritwali tagħha u fuq li hija l-medjatriċi tal-grazzji li nirċievu mingħand Alla.[30] Għalina l-Verġni Mbierka hija “xemx u kewkba”, faraġ, mistrieħ u tama.[31] Marija Maddalena tesprimi dan kollu bi kliem bħal “Mamà l-aktar qaddisa”, “Omm l-aktar maħbuba” u “Omm l-aktar ħelwa” ta’ Kristu u tagħna.[32] 18. Hija u tħares lejn Marija Mnissla bla Tebgħa, Marija Maddalena, – bħalma dejjem għamlu l-Karmelitani sa mis-seklu XIV – mhux biss tinseġ l-ogħla tifħir għall-verġinità ta’ Marija, imma tikkontempla t-tifsira usa u evanġelika tas-safa. Is-safa tfisser l-umiltà, iċ-ċaħda tagħna nfusna, it-telqa f’idejn Alla u l-għarfien tax-xejn tagħna quddiem l-Aktar Għoli. Hija u tikkontempla lill-Marija l-Aktar Safja, il-qaddisa bħal donnha tintilef, għax tara fiha l-mudell tas-safa axxetika u kontemplattiva li tħejjiha għall-għaqda l-aktar għolja mal-Mulej.[33] Fis-siltiet “Marjani” ta’ Marija Maddalena nsibu li spiss hija tirreferi għall-Verġni Marija bħala “sieħba tas-Salvatur” u minħabba f’hekk hija wkoll l-omm tad-duluri, mhux biss “kollha kemm hi mnikkta”, imma wkoll “mimlija bit-tama” u “mimlija bl-għaġeb” fil-misteri tas-sebħ ta’ Kristu. [34] 19. Hija tfisser, bi kliem l-aktar ħelu, l-għaqda ta’ mħabba li torbot lill-Omm ma’ l-Iben divin.[35] Barra minn hekk, tgħid li Marija taqdi għalina r-rwol importanti ta’ Għajnuna, Avukata u Medjatriċi tal-grazzji. Hija “firxa ta’ baħar ta’ grazzji”, “dawl tal-ġens tal-bnedmin”, “xemx u kewkba [li fihom insibu] l-fiduċja u t-tama tagħna”.[36] 20. Fuq kollox, il-qaddisa tħares lejn il-Madonna fil-post li għandha fil-monasteru tagħha, li ssejjaħlu: “d-dar ta’ Marija”[37]. Fil-monasteru, Marija hija l-mexxejja l-aktar żgura li tmexxina fl-osservanza tar-Regula[38] u fil-mixja tagħna lejn Alla: “Bħalma l-Maġi kienu mmexxija mill-kewkba, hekk aħna fuq din l-art, immexxija mill-kewkba Marija. Hija ma teħodniex fl-għarix, imma fl-għaqda sħiħa ma’ Alla”.[39] 21. F’kelma waħda, waqt li kittieba spiritwali oħra fi żmienha, kienu jinsistu li fl-għaqda li tgħaddi bejn ir-ruħ u Alla, l-ebda ħlejqa oħra ma kienet tidħol bejniethom, saħansitra l-anqas l-Umanità ta’ Kristu, Marija Maddalena titkellem fuq il-preżenza ta’ Marija u tasal biex tħoss preżenti ħdejha lill-Verġni Omm waqt iż-żwieġ mistiku. Ir-rabta bejn l-esperjenza spiritwali u l-Kelma ta’ Alla 22. Tema oħra nteressanti, fil-kitbiet ta’ Santa Marija Maddalena de’ Pazzi hija dik tar-rabta bejn l-esperjenza mistika u l-Kelma ta’ Alla. Minn dak li hemm miktub fir-rakkonti ta’ l-estasi, jidher ċar li l-għajn ta’ l-esperjenza mistika tal-qaddisa ta’ Firenze, hija u tibqa’ r-relazzjoni ħajja ma’ Kristu li jingħata lilna fil-Kelma u fis-Sagrament. 23. Fil-fatt, ħafna mill-esatsi tagħha jseħħu wara li hi tkun ħadet sehem fit-Tqarbin, li kienet tħoss li huwa s-sagrament ta’ l-imħabba. Aħna u nqallbu l-paġni li jirrakkuntaw il-kliem li l-qaddisa lissnet waqt it-taħdit tagħha ma’ Alla, nindunaw li fommha jwarrad bi kwotazzjonijiet bibliċi, u wkoll li hija midħla sewwa tal-Kotba Mqaddsa għax “lejl u nhar kienet tishar fil-liġi tal-Mulej”. Nintebħu wkoll li “is-siltiet tal-Kotba Mqaddsa li jerfgħuha lejn Alla huma dawk li jinsabu mqassmin fil-Brevjar u mill-Missal, għas-sena liturġika”. Il-Kelma ta’ Alla, milqugħa jum wara jum fiċ-ċelebrazzjoni tal-liturġija “għalhekk iddawwal sewwa l-ħajja kollha tagħha b’mod sħiħ”.[40] 24. Biex idduq “il-ħafna kliem ħelu tal-Verità qadima u ġdida... u daqstant ieħor il-frott ħelu meħud mill-ġnien ħelu tal-Kotba Mqaddsa, ir-ruħ trid twaħħal għajnejha fuq il-ħaruf maqtul fuq is-salib”.[41] Din l-istess ħarsa twassalna biex nindunaw b’post ieħor li fih tidher il-Kelma ta’ Alla: l-opri tiegħu, il-ħlejjaq kollha, il-kosmos kollu kemm hu. Marija Maddalena tgħidilna li dan il-“ktieb” huwa miktub “biċċa bid-deheb u biċċa b’kulur aħmar, li għalija hu d-demm tal-Ħaruf”.[42] Għaldaqstant, għall-qaddisa, ir-ruħ li tilqa’ l-Kelma ta’ Alla rivelata fil-Bibbja u tinqata’ mill-kontemplazzjoni ta’ l-għeġubijiet li l-Għerf ta’ Alla wettaq fil-ħlejjaq tidher bħala “bluha [li] ma tħobbx, ma tafx, ma tagħrafx u mhux talli ma tifhimx lil dan l-għerf imma lanqas biss jaqgħalha f’rasha x’jista’ qatt ikun dan l-għerf”.[43] 25. Hekk il-Kelma ta’ Alla, milqugħa kull fejn hi turi ruħha u interjorizzata f’qiegħ il-qalb, issir għall-qaddisa, l-ikel ta’ kuljum li bih titmantna ħalli titqawwa fil-mixja tagħha lejn il-laqgħa mal-Verb innifsu. “Ma hemmx bżonn li dan l-ikel tar-ruħ ikun xi kelma li toħroġ minn fommok, għax inti nnifsek inżilt timxi magħna”.[44] Il-kelma tiegħek għandna ngħożżuha għax għalina hija don li jiddefendina: “Hekk jagħmel il-Verb li beda [...] jagħtina armi biex niddefendu lilna nfusna u nattakkaw l-għadu bil-kelma kollha għerf u għolja tiegħu”.[45] Din il-kelma twieġeb għal kull sitwazzjoni u tipprovdi d-dawl meħtieġ.[46] Għaldaqstant, il-Kelma ta’ Alla hija l-fus li fuqu żżomm il-ħajja kollha tagħna. Li wieħed jilqa’ u jagħmel tiegħu din il-Kelma jfisser li jagħmel esperjenza ta’ Alla, għax “waqt li tixxandrilna u waqt li nisimgħuha, hekk kif ħarġet minn fomm Ġesù l-Verb magħmul Bniedem, il-kelma ta’ Alla, tagħtina u tgħaqqadna ma’ dak li minnu ħarġet, jiġifieri, ma’ Ġesù”.[47] “Min jgħożż fih il-kelma ta’ Alla, jaqbad lil Alla li huwa akbar minnu”.[48] Għaldaqstant, “b’liema qima, sinċerità, devozzjoni u umiltà għandna nisimgħu kliemek Mulej!”[49] 26. Dan il-mod ta’ kif qieħed jilqa’ u jagħmel tiegħu “il-kliem tal-Verb”, mhijiex għall-qaddisa xi triq li kulħadd jaqbadha għal rasu kif irid u kif jogħġbu, imma triq li naqbduha flimkien ma’ oħrajn hekk li naslu biex “ninħabbu flimkien”.[50] Kif tinsisti l-qaddisa fid-dehra tat-tnax-il kanal, il-Kelma ta’ Alla hija dejjem rivelazzjoni tal-ħidma tas-salvazzjoni li tmexxina mis-smigħ tal-Kelma għax-xandir tagħha b’impenn.[51] Għall-Knisja kollha 27. Il-konsumazzjoni fl-imħabba twassal lill-Maddalena biex tkun trid li kulħadd jagħraf dik “l-Imħabba mhux maħbuba”, u li hija “ħajja kollha ħlewwa u ta’ min iħobbha li tagħti l-ħajja”.[52] Ta’ min ifakkar hawnhekk dak li darba għamlet f’nofs ta’ lejl. Hija ħarġet tiġri u qabdet iddoqq il-qniepen tal-monasteru hija u tgħajjat: “Ejjew ħa tħobbu l-Imħabba”. Jidher ċar hawnhekk l-aspett appostoliku li mbagħad wassal lill-qaddisa biex tixtieq ir-riforma tal-Knisja u t-tixrid tagħha mad-dinja kollha. 28. Fil-fatt, Marija Maddalena tikkontempla l-“misteru” tal-knisja bix-xbieha tal-ġisem Mistiku, użata minn San Pawl. Taħt l-influenza tal-Missirijiet tal-Knisja, hija ssejjaħ il-Knisja għarusa,[53] verġni u omm għammiela,[54] u tuża wkoll żewġ xbihat oħra ta’ l-għaġeb biex tfisser il-mixja tal-fidi li l-Knisja tagħmel fuq l-art: il-baħar li fih jgħumu ħafna ħlejjaq,[55] u l-vapur li jgħum f’wiċċ ix-xmara tat-tjubija ta’ Alla.[56] Il-qaddisa tikkontempla l-Knisja imnissla mill-Verb u misqija d-demm ta’ Kristu.[57] Fuq kollox imma, il-qaddisa tara l-Knisja bħala “ġnien saqwi”, imħawwel mill-Ispirtu s-Santu u li fin-nofs tiegħu hemm “siġra sabiħa ħafna”[58] li hija l-Verb magħmul bniedem. 29. Il-qaddisa tħobb b’imħabba tal-ġenn lil din “l-Għarusa tal-Verb”, din l-omm b’saħħitha li titma lil uliedha u tittrassformahom. Għalhekk ma felħitx tara quddiem għajnejha d-dekadenza ta’ żmienha. Imsejħa mill-Mulej “biex iġġedded bid-demm il-ġisem tal-Knisja mqaddsa”[59], hija mill-ewwel taħseb biex tilqa’ x-xita tad-demm u l-merti ta’ Kristu, biex flimkien ma’ Ġesù tagħti l-ħajja lill-Knisja billi toffri “il-qtar infinit tad-demm [imxerred mill-Verb] b’tant abbundanza meta ġie flaġellat mal-kolonna”. Hija tgħidlu li “hekk kif inti xerridtu mill-membri kollha ta’ ġismek, jiena noffrihulek għall-membri kollha tal-Knisja mqaddsa, li tagħha inti r-Ras u li l-ħlejjaq huma membri tiegħek.”[60] B’għajnejha kollha dieqa hija tara l-ħażen li fi żmienha kien qiegħed jixtered fil-Knisja. Għalhekk hija tikteb ittri mħeġġa, li llum jiffurmaw il-ktieb imsejjaħ: It-Tiġdid tal-Knisja. Qawwija l-kliem li tindirizza lill-eretiċi,[61] imħeġġa l-kundanna ta’ l-infedeltà li twassalna biex niċħdu lil Kristu.[62] It-tbatija tagħha iżda tidher l-aktar meta tara l-ħażen ta’ dawk li jinsabu fl-għoli: is-saċerdoti u r-reliġjużi.[63] 30. Kontra “l-ħafna ħażen u d-dnubiet ma jaqtgħu xejn” li hemm fil-Knisja, kif ukoll kontra “l-intiena u l-ħmieġ” li jkerrħu u jħarbtu l-ġnien tal-Knisja,[64] insibu, fl-ittri qawwija tal-qaddisa, stedina kontinwa biex “ilkoll nimpenjaw irwieħna ħalli nerġgħu naraw miżmum sewwa l-ġnien tal-Knisja Mqaddsa! Biex immorru nsaqquh bid-Demm ta’ Kristu Msallab, u nxerrdu, b’xewqa li nreġġgħu lura l-erwieħ għand Alla, nida ta’ dmugħ li flimkien ma’ l-għarusa jsejħu lill-Għarus ħa jiġi fil-ġnien tiegħu biex jaħsad il-frott tiegħu”.[65] 31. Meta wieħed jaqra l-ħafna ittri li l-qaddisa bagħtet lil diversi persuni, ibda’ mill-Papa u l-Kardinali, u spiċċa fl-isqfijiet u personalitajiet oħra, jinduna li hemm kunċett ċar ħafna: it-tiġdid tal-Knisja iseħħ jekk huwa mqanqal mill-imħabba li twassalna biex radikalment nerġgħu lura lejn Kristu. Ma dan tissieħeb l-imħabba għall-Knisja fl-umiltà u fl-ubbidjenza għall-ġerarkija: “hemm bżonn li din l-opra [tat-tiġdid] isseħħ għall-imħabba u b’imħabba, hekk li b’dan il-mod, b’imħabba titwettaq din l-opra daqshekk kbira u tant għal qalb ta’ Alla. Jinġabar flimkien u jiġġedded il-ġisem sabiħ tal-Knisja Mqaddsa”.[66] Iżda biex iseħħ dan kollu, huwa meħtieġ li min jidħol għal dan it-tiġdid fl-imħabba, ikollu s-safa tal-qalb, li “m’ hija xejn ħlief li ma jkollok l-ebda ħsieb, xewqa, jew l-iċken intenzjoni kontra dak li hu sewwa u xieraq”.[67] Dan jitlob minna li jkollna tassew imħabba għal Alla, għal Kristu Msallab, u għall-erwieħ. Kien minħabba din is-salvazzjoni ta’ l-erwieħ, waħda mill-punti fundamentali tat-“tiġdid” tal-Knisja, li Maria Madddalena kienet lesta li “tbati l-martirju kull ħin u kull mument”[68] għax “is-salvazzjoni ta’ l-erwieħ hija tant għall-qalb ta’ Alla li għaliha rridu nkunu lesti nissaportu kull tbatija”.[69] 32. Fl-aħħar ta’ min isemmi kif il-qaddisa, fl-ittri li kitbet fuq it-tiġdid tal-Knisja, tixpruna u tqanqal lil min jaqrahom, b’lingwaġġ partikulari mimli xbihat qawwija u magħqud b’argumenti li jikkonvinċu. Il-proġett ta’ Santa Marija Maddalena, li jissuġġerixxi t-tiġdid bl-imħabba, m’huwiex xi utopija maqtugħa mill-art, imma kontemplazzjoni profetika ta’ dak li hija tassew il-Knisja: rifless ta’ l-imħabba ta’ Kristu lejn il-ġens tal-bnedmin. Il-ħajja Reliġjuża33. Fl-aħħarnett jiswa’ wkoll niftakru kif il-qaddisa fehmet tgħix il-ħajja reliġjuża. Mhux darba jew tnejn, hija tieqaf tikkunsidra u tiddeskrivi t-triq id-dejqa jew it-trejqa li hija tixbiha l-mixja tal-ħajja reliġjuża. Ħdejn it-triq komuni tal-lajċi, il-ħajja reliġjuża hija “trejqa aktar iebsa u dejqa minn dik komuni, u ftit huma dawk li jimxu fiha... Iżda għaliex hija trejqa, hija tqassar it-triq, hekk li r-ruħ [li] timxi fiha tasal aktar malajr għand Alla”.[70] Il-qaddisa tħobb b’ħeġġa kbira l-ħajja reliġjuża, u tħobb b’ħeġġa akbar is-sejħa Karmelitana għax fihom tara li r-ruħ għandha “l-ogħla vokazzjoni li qatt jista’ jkollha”, jiġifieri li tkun Għarusa ta’ Kristu. Hija tqis din is-sejħa bħala għajn ta’ qdusija u ferħ sa minn din l-art. Għal Santa Marija Maddalena de’ Pazzi, il-ħajja reliġjuża hija “ġenna kollha għaxqa, ġnien ta’ Alla u ħabba ta’ l-għajnejn l-aktar safja tiegħu”.[71] 34. Hija żżomm fl-għoli r-regoli u l-voti, tgħanni b’mod qawwi il-“qaddis u ftit magħruf faqar”,[72] il-“faqar ruxxan”, għax il-professjoni ta’ dan il-vot tagħmel lir-ruħ doċli għall-Ispirtu u lesta għas-sema. Tgħanni wkoll għana ta’ tifħir lill-ubbidjenza u lill-kastità bħala l-post fejn il-maħbub Verb, li jiġi “jgħammar f’dik il-komunità reliġjuża li fiha hemm il-veru għixien osservanti”.[73] F’dan il-kuntest, il-komunità reliġjuża mhux biss issir port u kenn fil-baħar imqalleb tad-dinja, imma sema ċkejken fuq l-art, għax fejn ikun hemm Ġesù hemm tinsab il-ġenna.[74] B’hekk, ir-reliġjuż, li postu huwa fil-qalba tal-ġisem Mistiku ta’ Kristu, ikun eqreb lejn l-għejjun tal-ħajja u lejn il-grazzja li permezz tagħha jitqaddes u jqaddes.[75] 35. Ir-rakkont li jgħidilna kif il-qaddisa kienet tieħu ħsieb in-novizzi u kif kienet iġġib ruħha mas-sorijiet ħutha fil-monasteru, kif ukoll, il-ħafna paġni tal-“kitbiet” tagħha, ipinġulna lill-Maddalena bħala x-xandara ta’ l-“imħabba ta’ l-aħwa”. Hija l-ħin kollu ssejjaħ lis-sorijiet għall-għixien ta’ l-imħabba bejniethom. Fi żmien bħal dak li fih għexet il-qaddisa, l-enfażi kienet issir fuq ir-relazzjoni individwali ta’ kull persuna ma’ Alla. Fil-ħsieb tal-qaddisa naraw iżda li hemm daqstant enfażi fuq il-kontemplazzjoni ta’ “Alla fil-ħlejjaq”. Dan kien ifisser fil-prattika, id-disponibilità li biha wieħed jingħata lill-proxxmu bħala prova awtentika ta’ l-awtentiċità ta’ l-imħabba lejn Alla. Minn dan il-ħsieb joħorġu s-sejħat kontinwi tal-qaddisa għall-għixien tal-ħajja ta’ l-aħwa: “Aħna ngħixu f’għaqda, aħna nipprofessaw l-għaqda, aħna nitħaddtu flimkien, magħqudin bejnietna”.[76] Il-qaddisa ssejjaħ lill-komunità kollha tal-monasteru biex tgħanni “bil-leħen għoli u sabiħ ta’ l-imħabba ta’ Alla, l-għanja ta’ l-imħabba ta’ xulxin”.[77] Fil-ħajja tagħha wkoll ninnutaw li hija kienet tieqaf mill-mumenti li fihom kienet tkun mitlufa f’estasi, biex tagħmel atti ta’ mħabba ma ħutha. Minn dan hija turina li mingħajr l-imħabba tal-ħajja ta’ l-aħwa xejn ma tiswa’ l-esperjenza tal-ħajja nisranija. B’dan nifhmu mela għaliex il-qaddisa tinsisti li saħansitra “il-bewsa mistika trid tingħata bix-xofftejn ta’ l-imħabba ta’ Alla u tal-proxxmu, bil-kontemplazzjoni u l-azzjoni”.[78] Hekk il-qaddisa tgħinna niskopru s-sintesi armonjuża ta’ l-imħabba ta’ Alla u tal-proxxmu. Illum 36. Nagħlaq dawn il-ħsibijiet tiegħi, b’din il-mistoqsija: illum x’baqa’ validu minn din l-esperjenza spiritwali ta’ Santa Marija Maddalena de’ Pazzi? Ma niċħadx li l-mod ta’ kif fl-imgħoddi ġiet ippreżentata din il-qaddisa, huwa ’il bogħod ħafna mis-sensibilità tagħna. Sa mill-ewwel bijografiji tagħha, hija dejjem ġiet murija bħala qaddisa straordinarja u mhux komuni. Jeħtieġ li nwarrbu għal ftit l-aspetti kulturali ta’ żmienha u wkoll il-fenomeni mistiċi li mmarkaw il-ħajja kollha tagħha, biex infittxu l-veru valur tal-kontenut ta’ l-esperjenza tagħha ta’ ħajja kontemplativa. Hija – hekk kif inhi marbuta mat-tifħir u l-adorazzjoni, mal-kontemplazzjoni kollha ħlewwa - tidher bħala persuna li għexet fil-konkret ħajja teoloġika fl-esperjenza ta’ l-għaqda ma’ Alla. F’dan is-sens, il-messaġġ li llum nistgħu nieħdu għalina mill-“għixien” ta’ din l-esperjenza maddalenjana huwa dwar il-ħtieġa li naħarbu tipi ta’ spiritwalità mibnija żżejjed fuq il-psikoloġija jew maqsumin f’elf devozzjoni li ma jiswew għal xejn. 37. Dak kollu li għedna hawnhekk iwassalna biex nifhmu aktar kif il-qaddisa xorbot bil-mod il-mod l-ispirtu ta’ Kristu msallab u mqajjem mill-mewt. Dan hi għamlitu għax kienet dejjem disponibbli għal dak kollu li Kristu wettaq għas-salvazzjoni tagħna. B’hekk hija saret kanal ta’ mħabba u mtliet bl-istess frott ta’ Alla fis-sehem li hija għandha fil-misteru tas-salvazzjoni u tal-fidwa tad-dinja. Marija Maddalena tqiegħed il-ħajja tagħha safja ta’ talb fil-“qalb tal-Knisja” u twaħħadha ma’ l-“iva” ta’ Ġesù u ta’ Marija. Id-disponibilità kontemplativa, fil-qaddisa fjorentina, issarfet f’esperjenza awtentika tas-salib għall-ġid tal-Knisja u tad-dinja. Huwa dan li d-dinja u l-Knisja jistennew minna l-Karmelitani llum, aħna li aħna irġiel u nisa ta’ kontemplazzjoni u fraternità. 38. Mhumiex ftit dawk l-elementi, li jsawwru l-esperjenza tal-qaddisa tagħna, li jistgħu jwieġbu għall-ispirazzjonijiet u l-ħtiġijiet tat-teoloġija u ta’ l-ispiritwalità. Hawnhekk sejjer nipproponi xi wħud minnhom, hekk kif jiena narahom jilmgħu fl-esperjenza ħajja ta’ din il-qaddisa: 39. Forsi l-iktar punt validu għalina llum, li nsibuh ukoll fl-esperjenza u fit-tagħlim tal-qaddisa, huwa meta hija tasal, mit-triq tal-kontemplazzjoni kollha ħlewwa, għall-veru profondità tal-misteru ta’ Alla li jaħkimha u li joħroġ fiha dawk is-sinjali veri u li jibqgħu tal-qdusija, u li jżommu fiż-żgur il-mixja tal-fidi, tat-tama u ta’ l-imħabba tal-Knisja, poplu ta’ Alla u ġisem ta’ Kristu. Joseph Chalmers, O.Carm., 14 ta’ Novembru 2006 [1] Cfr J. CHALMERS, F’Art il-Karmelu, Ruma 2002, nn. 27-32. |