NITOLBU BIL-BIBBJA

Ġesù jgħaqqad il-Bibbja mal-ħajja
Ġesù ma jogħġobx lin-nies ta’ Nazaret
Luqa 4,16-30

1. Talba tal-Bidu

Mulej Ġesù, ibgħat l-Ispirtu tiegħek, biex jgħinna naqraw u nifhmu l-Iskrittura bl-istess ħarsa, hekk kif int stess fhemtha lid-dixxipli fit-triq lejn Emmaws. Bid-dawl tal-Kelma, miktuba fil-Bibbja, int għenthom jifhmu l-preżenza ta’ Alla fil-ġrajjiet li seħħew, il-ġrajjiet tal-kundanna u l-mewt tiegħek. Hekk, is-salib, li kien jidher qisu t-tmiem ta’ kull tama, urejtulhom bħala għajn ta’ ħajja u qawmien.
Oħloq fina s-skiet biex nisimgħu leħnek fil-ħolqien u fl-Iskrittura, fil-ġrajjiet u fil-persuni, fuq kollox fil-foqra u l-batuti. Il-Kelma tiegħek tmexxina, sabiex aħna wkoll, bħaż-żewġ dixxipli ta’ Emmaws, inkunu nistgħu nesperimentaw il-qawwa tal-qawmien tiegħek, u nkunu xhieda għall-oħrajna li Int tinsab ħaj f’nofsna bħala għajn ta’ fraternità, ta’ ġustizzja u ta’ paċi. Dan nitolbuh lilek, Ġesù Bin Marija, li ġejt biex turina lill-Missier u bgħattilna l-Ispirtu tiegħek. Amen.

2. Naqraw is-silta

a) Ħsieb qabel

Għandna quddiemna konflitt bejn Ġesù u n-nies ta’ Nazaret. Jaħbat is-Sibt, waqt iċ-ċelebrazzjoni tal-Kelma ta’ Alla fil-komunità Lhudija, fejn Ġesù jaqra silta mill-Profeta Isaija. Ġesù jikkwota lil Isaija biex jippreżenta l-programm tiegħu, u jżid mall-ewwel kumment żgħir. Għall-ewwel, kulħadd jammirah. Imma meta jindunaw bis-sinifikat tal-programm ta’ Ġesù f’dak li għandu x’jaqsam ma’ ħajjithom, jirribellaw u jixtiequ joqtluh. Dawn it-tipi ta’ konflitti għadhom jeżistu llum ukoll. Naċċettaw lil ħaddieħor skond kif iġib ruħu ma’ l-ideat tagħna, imma meta jiddeċiedi li jinkludi ruħhu fil-komunità li aħna neskludu, joħroġ il-konflitt. Hekk ġara f’Nazaret. Waqt li naqraw is-silta, tajjeb li nżommu l-attenzjoni tagħna fuq żewġ mistoqsijiet: Ġesù, b’liema mod għamel attwali s-silta ta’ Isaija? U x’reazzjonijiet tqanqal din l-attwalizzazzjoni?

b) Tqassim tat-test bħala għajnuna

Lq 4,16: Ġesù jmur Nazaret u jieħu sehem fil-laqgħa tal-komunità
Lq 4,17-19: Ġesù jaqra s-silta tal-Profeta Isaija
Lq 4,20-21: Quddiem in-nies attenta, Ġesù jgħaqqad il-Bibbja mal-ħajja tan-nies
Lq 4,22: Reazzjoni kontradittorja tal-pubbliku
Lq 4,23-24: Ġesù jikkritika r-reazzjoni tan-nies
Lq 4,25-27: Ġesù jagħti spjegazzjoni biblika, jikkwota lill-Profeti Elija u Eliżew
Lq 4,28-30: Reazzjoni mqanqla min-nies li trid toqtol lil Ġesù

ċ) Is-silta: Luqa 4,16-30

Ġie Nazaret fejn kien trabba. Daħal fis-sinagoga tagħhom, kif kien imdorri jagħmel nhar ta’ Sibt, u qam biex jaqra. Tawh f’idejh il-ktieb ta’ Isaija l-profeta u sab fejn kien hemm miktub dan li ġej:
“L-Ispirtu tal-Mulej fuqi,
għax hu kkonsagrani.
Bagħatni nwassal il-bxara t-tajba lill-fqajrin,
u d-dawl mill-ġdid lill-għomja,
inrodd il-ħelsien lill-maħqurin
u nxandar sena tal-grazzja tal-Mulej.”
Imbagħad reġa’ għalaq il-ktieb, tah lura lill-qaddej u qagħad bil-qiegħda. Għajnejn kulħadd fis-sinagoga kienu msammrin fuqu. U beda jgħidilhom: “Din il-kitba seħħet illum, intom u tisimgħu.” U lkoll laqgħu kliemu u stagħġbu għall-kliem mimli ħlewwa li kien ħierġ minn fommu, u bdew jgħidu: “Dan m’huwiex bin Ġużeppi?” Iżda hu qalilhom: “Żgur li se tgħidu għalija dan il-proverbju: ‘Tabib, fejjaq lilek innifsek: dak kollu li smajna li ġara f’Kafarnahum, agħmlu hawn f’pajjiżek ukoll.” U żied jgħidilhom: “Tassew, ngħidilkom, ebda profeta ma jilqgħuh tajjeb f’pajjiżu. Għax, ngħidilkom is-sewwa, kien hemm bosta romol f’Israel fi żmien Elija, meta s-sema baqa’ tliet snin u sitt xhur magħluq u waqa’ ġuħ kbir fil-pajjiż kollu; madankollu, għand ħadd minnhom ma ntbagħat Elija, imma għand waħda armla minn Sarefta ta’ Sidon. U kien hemm bosta mġiddmin f’Israel fi żmien il-profeta Eliżew, imma ħadd minnhom ma ġie mfejjaq ħlief Nagħman tas-Sirja.” Meta semgħu dan, fis-sinagoga kulħadd imtela bil-korla; qamu, u ħarġuh ’il barra mill-belt, ħaduh fuq xifer ta’ rdum ta’ l-għolja li fuqha kienet mibnija l-belt tagħhom, u riedu jixħtuh minn hemm fuq għal isfel. Iżda hu għadda minn ġo nofshom u baqa’ sejjer.

3. Mument ta’ talb fis-skiet ...

... sabiex il-Kelma ta’ Alla tkun tista’ tidħol fina u ddawwal il-ħajja tagħna.

4. Xi mistoqsijiet ...

... biex jgħinuna għall-meditazzjoni u għat-talb.

X’inhu l-aktar li għoġbok u li laqtek fis-silta? Għaliex?
F’liema jum, f’liema post, u kif Ġesù jippreżenta l-programm tiegħu?
F’hiex jikkonsisti l-programm ta’ Ġesù? Min huma l-imwarrbin li hu jrid iħaddan?
Ġesù, kif jagħmel attwali s-silta ta’ Isaija?
X’inhuma r-reazzjonijiet tan-nies? Għaliex?
Jista’ l-programm ta’ Ġesù jkun il-programm tagħna? Min huma l-imwarrbin li llum irridu nilqgħu fil-komunità tagħna?

5. Għal min irid jidħol f’aktar dettall

a) Il-kuntest taż-żmien

F’Israel tal-qedem, il-familja estiża, jew il-komunità, kienet il-bażi ta’ l-għajxien soċjali. Kienet il-protezzjoni tal-familji u tal-persuni, il-garanzija li jkollok l-art, it-tmun prinċipali tat-tradizzjoni u d-difiża ta’ l-identità tan-nies. Kienet mod konkret ta’ kif tħaddem l-imħabba ta’ Alla fl-imħabba tal-proxxmu. Li tiddefendi l-komunità kienet l-istess daqs li tiddefendi l-Patt ma’ Alla.
Fi żmien Ġesù, skjavitù doppju mmarka l-ħajja tan-nies, u għen biex il-komunità tiddiżintegra: (i) l-iskjavitù tal-politika tal-gvern ta’ Erodi Antipa (4 QK-39 WK); u (ii) l-iskjavitù tar-reliġjon uffiċjali. Minħabba s-sistema tal-politika ta’ esplorazzjoni u ripressjoni ta’ Erodi Antipa, politika li kienet issib appoġġ mill-Imperu Ruman, ħafna nies kienu mingħajr post fiss fejn joqogħdu, maqtugħin mill-bqija u bla xogħol (ara Lq 14,21; Mt 20,3.5-6). Il-familji u n-nies baqgħu mingħajr għajnuna, bla difiża. Ir-reliġjon uffiċċjali, msaħħa mill-awtoritajiet reliġjużi taż-żmien, minflok ma saħħet il-komunità b’mod li l-imwarrbin setgħu jintlaqgħu, żiedet aktar din il-forma ta’ skjavitù. Il-Liġi ta’ Alla kienet tiġi wżata biex l-esklużjoni u l-emarġinazzjoni ta’ ħafna - nisa, tfal, Samaritani, barranin, imġiddmin, imxajtnin, pubblikani, morda, eċċ - setgħet tkun leġittima. Kienet bil-kontra tal-fraternità li Alla ħolom għal kulħadd! Hekk, kemm is-sitwazzjoni politika u ekonomika, kif ukoll l-ideoloġija reliġjuża, għenu sabiex tiddgħajjef il-komunità lokali u twaqqaf il-wirja tas-Saltna ta’ Alla. Ġesù jirreaġixxi quddiem din is-sitwazzjoni tal-poplu tiegħu, u jippreżenta programm biex jibdel is-sitwazzjoni. L-esperjenza li għandu Ġesù ta’ Alla bħala Alla ta’ l-imħabba tagħtih il-possibiltà li jara r-realtà u jara wkoll x’mar ħażin fil-ħajja tal-poplu tiegħu.

b) Kummentarju għat-test

Lq 4,16:Ġesù jmur Nazaret u jieħu sehem fil-laqgħa tal-komunità
Imqanqal mill-Ispirtu s-Santu, Ġesù jmur lejn il-Galilija u jibda jxandar l-Aħbar it-Tajba tas-Saltna ta’ Alla (Lq 4,14). Wara li jmur fil-villaġġi u jgħallem fis-sinagogi, jasal Nazaret. Imur lura lejn il-komunità fejn, sa minn meta kien żgħir, kien jipparteċipa kull ġimgħa għal tletin sena. Is-Sibt ta’ wara l-wasla tiegħu, kif kienet id-draww, Ġesù jmur fis-sinagoga biex jieħu sehem fiċ-ċelebrazzjoni, u jqum biex jaqra.

Lq 4,17-19: Ġesù jaqra s-silta tal-Profeta Isaija
F’dak iż-żmien, fiċ-ċelebrazzjoni tas-Sibt, kien hemm żewġ qari: l-ewwel wieħed kien ikun mill-Liġi ta’ Alla, mill-Pentatewku, u kienet fissa. It-tieni kien ikun mill-kotba storiċi jew profetiċi, u kienet tintagħżel mill-qarrej. Il-qarrej seta jagħżel. Ġesù għażel is-silta ta’ Isaija li tippreżenta fil-qosor il-missjoni tal-Qaddej tal-Mulej, u turi bħal f’mera s-sitwazzjoni tal-poplu tal-Galilija fi żmien Ġesù. F’isem Alla, Ġesù jieħu pożizzjoni ta’ difiża għall-ħajja tal-poplu tiegħu, jagħmel tiegħu l-missjoni tal-Qaddej ta’ Alla, u waqt li juża l-kliem ta’ Isaija, jiddikkjara quddiem kulħadd: “L-Ispirtu tal-Mulej fuqi, għax hu kkonsagrani. Bagħatni nwassal il-bxara t-tajba lill-fqajrin, u d-dawl mill-ġdid lill-għomja, inrodd il-ħelsien lill-maħqurin u nxandar sena tal-grazzja tal-Mulej” (Is 61,1-2). Waqt li jieħu t-tradizzjoni antika tal-Profeti, iniedi “sena tal-grazzja tal-Mulej”. Din l-espressjoni kienet l-istess bħal tniedi sena ta’ ġublew. Ġesù jistieden lill-poplu ta’ fejn kien trabba biex jibdew kollox mill-bidu, jerġgħu jgħixu l-istorja sa mill-għeruq (ara Dewt 15,1-11; Lev 25,8-17).

Lq 4,20-21: Quddiem in-nies attenta, Ġesù jgħaqqad il-Bibbja mal-ħajja tan-nies
Wara li spiċċa l-qari, Ġesù ta l-ktieb lura lill-qaddej u qagħad bil-qiegħda. Ġesù għadu m’huwiex il-kordinatur tal-komunità, huwa lajk, u għalhekk jieħu sehem fil-komunità bħall-oħrajn kollha. Kien ilu l-ġimgħat ma jingħaqad ma’ dik il-komunità, kien tgħammed minn Ġwanni l-Battista fil-Ġordan (ara Lq 3,21-22). Barra minn hekk, kien għamel erbgħin jum fid-deżert jirrifletti fuq il-missjoni tiegħu (ara Lq 4,1-2). Dak is-Sibt ta’ wara l-wasla lura tiegħu fil-komunità, Ġesù jkun mistieden biex jaqra. Kulħadd attent u kurjuż: “X’se jgħid?” Il-kumment ta’ Ġesù huwa qasir, anzi qasir ħafna. Jagħmel attwali s-silta, jgħaqqadha mal-ħajja tan-nies waqt li jgħid: “Din il-kitba seħħet illum, intom u tisimgħu.”

Lq 4,22: Reazzjoni kontradittorja tal-pubbliku
Min-naħa tan-nies, ir-reazzjoni hija doppja. L-ewwel għandna atteġġjament attent ta’ ammirazzjoni u tifħir. Wara, mall-ewwel, hemm reazzjoni ta’ sfiduċja. Jgħidu: “Dan m’huwiex bin Ġużeppi?” Għaliex jibqgħu skandalizzati? Għax Ġesù jitkellem dwar li tilqa’ l-foqra, l-għomja, l-ħabsin, il-maħqurin. Imma huma ma jaċċettawx il-proposta tiegħu. U għalhekk, fil-waqt li Ġesù jippreżenta l-proġett tiegħu - dak li tilqa’ lill-imwarrbin - jispiċċa mwarrab hu stess!
Imma hemm ukoll motiv ieħor. Huwa importanti li naraw id-dettalji tal-kwotazzjoni li l-Evanġelju ta’ San Luqa jagħmel tat-Testment il-Qadim. F’Luqa 3,4-6 nsibu silta itwal minn Isaija li biha juri li l-ftuħ għall-pagani kien diġà muri minn qabel mill-profeti. Hawnhekk jiġri xi ħaġa l-istess. Ġesù jikkwota s-silta ta’ Isaija sa fejn jgħid “u nxandar sena tal-grazzja tal-Mulej”, u jħalli barra l-bqija tal-frażi li tgħid “u jum il-vendetta ta’ Alla tagħna; biex infarraġ lill-imnikktin”. In-nies ta’ Nazaret tikkontesta l-fatt li Ġesù ħalla barra l-frażi fuq il-vendetta. Huma riedu li jum il-wasla tas-Saltna jkun jum ta’ vendetta kontra min kien iżomm lill-poplu fil-jasar. Hekk, l-imnikktin setgħu jaraw li d-drittijiet tagħhom jistgħu jiġu mħarsa. Imma f’dan il-każ, il-wasla tas-Saltna ma kienx se jkun tibdil veru tas-sistema inġusta. Ġesù ma jaċċettax dan il-mod ta’ ħsieb, ma jaċċettax il-vendetta. L-esperjenza tiegħu ta’ Alla Missier għenitu jifhem aħjar is-sens eżatt tal-profeziji. Ir-reazzjoni tiegħu, bil-maqlub għal dik tan-nies ta’ Nazaret, turina li l-idea qadima ta’ Alla, bħala mħallef vendikattiv, kienet iżjed qawwija mill-Aħbar it-Tajba ta’ Alla Missier-Imħabba, li jilqa’ lill-imwarrbin.

Lq 4,23-24: Ġesù jikkritika r-reazzjoni tan-nies
Ġesù jinterpreta r-reazzjoni tan-nies u jaraha bħala forma ta’ għira: “Tabib, fejjaq lilek innifsek: dak kollu li smajna li ġara f’Kafarnahum, agħmlu hawn f’pajjiżek ukoll.” Ġesù kien magħruf fil-Galilija kollha (ara Lq 4,14) u lin-nies ta’ Nazaret ma kienx jogħġobhom il-fatt li hu, wieħed minnhom, kien jagħmel f’postijiet oħrajn u mhux f’pajjiżu. Imma r-reazzjoni għandha kawża iżjed profonda. Anki kieku Ġesù għamel f’Nazaret l-istess li kien għamel f’Kafarnahum, in-nies ma kinitx temmen fih. Huma kienu jafuh lil Ġesù: Min hu dan biex se jgħallimna? “Dan m’huwiex bin Ġużeppi?” “Dan m’huwiex il-mastrudaxxa?” (Lq 4,22; Mk 6,3-4). Sal-lum, ħafna drabi jiġri l-istess: meta lajk/a jippridkaw fil-knisja, ħafna ma jaċċettawhomx, jitilqu ’l barra u jgħidu: “Dan mhux bħalna: ma jaf xejn!” Ma jirnexxilhomx jemmnu li Alla jista’ jitkellem permezz ta’ nies komuni. San Mark iżid li Ġesù baqa’ mistagħġeb bin-nuqqas ta’ fidi tal-poplu tiegħu (ara Mk 3,6).

Lq 4,25-27: Ġesù jagħti spjegazzjoni biblika, jikkwota lill-Profeti Elija u Eliżew
Biex jikkonferma li l-missjoni tiegħu hi tassew dik li tilqa’ lill-imwarrbin, Ġesù jinqeda b’żewġ siltiet mill-Bibbja, mgaħrufin sew, storja ta’ Elija u storja ta’ Eliżew. It-tnejn jitkellmu dwar l-għeluq fil-mentalità tan-nies ta’ Nazaret, u huma kritika tagħha. Fi żmien Elija kien hemm ħafna romol f’Israel, imma Elija kien mibgħut għand armla barranija f’Sarefta (1Slat 17,7-16). Fi żmien Eliżew, kien hemm bosta mġiddmin f’Israel, imma Eliżew kien mibgħut għand barrani mis-Sirja (2Slat 5,14). Mill-ġdid, jidher it-tħassib ta’ Luqa li l-ftuħ lejn il-pagani ġej minn Ġesù nnifsu. Ġesù kellu l-istess diffikultà li kellhom il-komunitajiet ta’ żmien Luqa.

Lq 4,28-30: Reazzjoni mqanqla min-nies li trid toqtol lil Ġesù
L-użu ta’ dawn iż-żewġ siltiet tal-Bibbja jġiegħlu lin-nies tirrabja aktar. Il-komunità ta’ Nazaret tasal f’punt li trid toqtol lil Ġesù. Imma hu jżomm il-kalma. Ir-rabja ta’ l-oħrajn ma jirnexxilhiex iddawwarlu t-triq. Luqa juri kemm hu diffiċli li tissupera l-mentalità tal-privileġġi u ta’ l-għeluq ta’ l-oħrajn. Illum jiġri l-istess. Ħafna minna l-insara kbirna bil-mentalità li timbuttana biex nemmnu li aħna aħjar mill-oħrajn, u l-oħrajn, biex jistgħu jsalvaw, iridu jkunu bħalna. Ġesù ma kienx jaħseb hekk.

ċ) Aktar informazzjoni: it-tifsir tas-Sena tal-Ġublew.

Fis-sena 2000, il-Papa Ġwanni Pawlu II stieden lill-Kattoliċi biex jiċċelebraw il-Ġublew. Iċ-ċelebrazzjoni ta’ dati importanti hija parti mill-ħajja. Tgħinna niskopru l-entużjażmu tal-bidu, u tagħtih il-ħajja. Fil-Bibbja, is-Sena tal-Ġublew kienet liġi importanti. Fil-bidu, kull seba’ snin, kien jixxandar li artijiet mibjugħa jew imħollijin b’rahan, jerġgħu lura għand il-komunità oriġinali. Kulħadd seta’ jmur lura għall-proprjetà tiegħu. Hekk, li wieħed ikollu f’idejh oqsma sħaħ kien ikun impedit, u l-familji kien ikollhom garanzija li jistgħu jgħixu. Kien hemm l-obbligu li jinbiegħu l-artijiet, jinħelsu l-iskjavi u jinħafru d-djun (ara Dewt 15,1-18). Ma kienx faċli li tiċċelebra s-sena tal-Ġublew kull seba’ snin (ara Ġer 34,8-16). Wara l-eżilju, kien beda jiġi ċċelebrat kull seba’ snin għal sebgħin darba, jiġifieri kull ħamsin sena (ara Lev 25,8-17). L-għan tas-Sena tal-Ġublew kien u għadu l-istess: li l-foqra jerġgħu jkollhom id-drittijiet tagħhom, jilqgħu lill-barranin u jgħinuhom jintegraw fil-komunità. Il-Ġublew kien strument legali biex imorru lura għas-sens profond tal-Liġi ta’ Alla. Kien okkażjoni għar-reviżjoni tal-mixja tagħhom, biex jiskopru u jirranġaw l-iżbalji u jerġgħu jibdew mill-ġdid. Ġesù beda l-predikazzjoni tiegħu bix-xandir ta’ ġublew ġdid, “sena tal-grazzja tal-Mulej”.

6. Talba - Salm 72 (71)

“Hu jeħles lill-fqir li jsejjaħlu!”

O Alla, agħti lis-sultan il-ħaqq tiegħek,
il-ġustizzja tiegħek lil bin is-sultan,
biex jiġġudika l-poplu tiegħek bil-ġustizzja,
u bil-ħaqq l-imsejknin tiegħek.

Jinżel mill-muntanji s-sliem lill-poplu,
tinżel mill-għoljiet il-ġustizzja.
Hu jħares id-dritt ta’ l-imsejknin tal-poplu,
isalva l-fqajrin u jrażżan lil min jgħakkishom.

Ħa jdum kemm iddum ix-xemx;
kemm idum il-qamar minn żmien għal żmien.
Jinżel bħax-xita fuq ir-raba’ maħsub,
bħal ħalba xita li ssaqqi l-art bl-għatx.

Tħaddar f’jiemu l-ġustizzja,
u sliem kotran sa ma jintemm il-qamar.
Isaltan minn baħar sa baħar,
u mix-xmara sa truf l-art.

Quddiemu jitbaxxew l-għedewwa tiegħu;
dawk li huma kontrieh it-trab jilagħqu.
Is-slaten ta’ Tarsis u tal-gżejjer jagħtuh ir-rigali,
is-slaten ta’ Seba u ta’ Saba għotjiet iġibulu.

Iqimuh is-slaten kollha,
il-ġnus kollha lilu jaqdu.
Għax hu jeħles lill-fqir li jsejjaħlu,
u lill-imsejken li m’għandux min jgħinu.

Iħenn għad-dgħajjef u għall-fqajjar;
il-ħajja tal-fqajrin isalva.
Jeħlishom mill-qerq u mill-moħqrija;
demmhom għażiż quddiem għajnejh.

Ħa jgħix is-sultan għal dejjem,
jingħata lilu deheb ta’ Saba!
Ħa jitolbu għalih dejjem,
u jberkuh il-jum kollu!

Ikun kotran il-qamħ fuq l-art,
jogħla sal-qċaċet ta’ l-għoljiet.
Ikun il-frott tiegħu bħal-Libanu,
iħaddru l-uċuħ bħall-ħaxix tar-raba’.

Ismu jibqa’ jissemma’ għal dejjem;
idum ismu sakemm iddum ix-xemx!
Bih jitbierku l-ġnus kollha ta’ l-art;
il-popli kollha jsejħulu hieni.

Imbierek il-Mulej, Alla ta’ Israel,
li waħdu jagħmel ħwejjeġ ta’ l-għaġeb.
Imbierek għal dejjem ismu msebbaħ;
timtela l-art kollha b’sebħu!
Amen! Amen!

7. Talba ta’ l-Aħħar

Mulej Ġesù, nirringrazzjawk tal-Kelma tiegħek li fiha int tridna naraw aħjar ir-rieda tal-Missier. Agħmel li l-Ispirtu tiegħek idawwal l-azzjonijiet tagħna, u jagħtina l-qawwa biex inwettqu dak li wrietna l-Kelma tiegħek. Agħmel li aħna, bħal Ommok Marija, nkunu nistgħu mhux biss nisimgħu, imma nipprattikaw il-Kelma tiegħek. Int li tgħix mal-Missier fl-għaqda ta’ l-Ispirtu s-Santu, għal dejjem ta’ dejjem. Amen.

Carlos Mesters, O.Carm.

© Provinċja Karmelitana Sant'Elija, Malta.
Webmaster | Homepage